Sunday, December 4, 2022

Tần Thuỷ Hoàng dựa vào điều gì để biểu đạt tính hợp pháp của nhà Tần? Tần Hoàng Hán Vũ tập 1 (2)

-

Giáo sư Chương Thiên Lượng đánh giá sự việc này rất quan trọng. Tại sao lại như vậy? Bởi vì nó thể hiện được tính hợp pháp ‘Thụ mệnh ư Thiên’ (受命於天: Nhận mệnh tử Trời) của triều Tần. 

  • Loạt bài: Tần Hoàng Hán Vũ

Triều Tần mang hành Thuỷ

Giáo sư Chương giải thích, cái gọi là ‘ngũ hành chung thuỷ’ (五行終始) chính là chỉ vào thời Chiến Quốc có học thuyết Bách gia như Nho gia, Đạo gia, Binh gia, Pháp gia… thì trong đó có một học thuyết là Âm dương gia. Đại biểu của Âm dương gia là Trâu Diễn (鄒衍), ông đề xuất ra một bộ lý luận là: giữa các vương triều có sự thay thế, và sự thay thế này có quan hệ với ngũ hành. 

Tần Thuỷ Hoàng căn cứ theo ‘ngũ hành chung thuỷ’ của Trâu Diễn mà suy đoán, cho rằng nước Tần đắc được hành Thuỷ trong ngũ hành, thuộc thuỷ vận. 

Chúng ta biết rằng Thuỷ và Hoả, một cái chủ Dương, một cái chủ Âm, cho nên Tần Thuỷ Hoàng cho rằng nước Tần thuộc Thuỷ là chủ Âm. Chủ Âm thì như thế nào? Pháp luật rất nghiêm khắc. Pháp lệnh của triều Tần sở dĩ nghiêm khắc là để phù hợp yêu cầu của Thuỷ chủ Âm.

Đồng thời chúng ta biết rằng trong bát quái, thì Thuỷ thuộc quái (quẻ) số 6. Bát quái là: Càn Đoài Ly Chấn Tốn Khảm Cấn Khôn, Thuỷ là quẻ Khảm số 6. Do đó tất cả quy định thời nhà Tần, phàm là đếm số hoặc liên quan đến con số đều có quan hệ đến số 6. 

Trước khi đi tiếp, chúng ta nói một chút về đo lường thời cổ đại. Một thốn (寸) bằng khoảng 3,3cm, 3 thốn bằng 10cm; một xích (尺) bằng khoảng 33,3cm, 3 xích bằng 1m; một trượng (丈) bằng khoảng 3,3m, 3 trượng bằng 10m.

Nói tiếp về con số 6, khi Tần Thuỷ Hoàng thống nhất lục quốc, ông phân thiên hạ thành 36 quận (6×6 36). Mũ đội (quan – 冠) cao bao nhiêu? 6 thốn (20cm). Một ‘bộ’ (步) thời xưa chỉ 2 bước chân, thì một bộ thời Tần dài 6 xích (2m). Còn số ngựa để kéo xe là 6 con. Sau này Tần Thuỷ Hoàng còn thống nhất khoảng cách 2 bánh xe, cũng là 6 xích (2m). Tần Thuỷ Hoàng thu tất cả vũ khí trong thiên hạ (bởi vì không cần đánh trận nữa), nung chảy đúc thành 12 bức tượng hình người bằng đồng (đồng nhân – 銅人). Mỗi đồng nhân này nặng 12 vạn cân. 

Sau này Tần Thuỷ Hoàng đi tuần du, mỗi lần đến địa phương nào để khắc chữ về phong công vĩ nghiệp của Hoàng đế, số chữ đều là bội của 6. Chúng ta thấy rằng những con số trên đều liên quan đến 6 (là 6 hoặc bội 6).

Giáo sư Chương đánh giá, Tần Thuỷ Hoàng thúc đẩy ‘ngũ hành chung thuỷ’ là muốn truyền đạt một thông tin vô cùng minh xác rằng: Thụ mệnh ư Thiên (受命於天: Nhận mệnh tử Trời). Vì sao Tần Thuỷ Hoàng làm Hoàng đế, bởi vì chiểu theo ngũ hành mà giảng: ông có thuỷ đức nên ông làm Hoàng đế.

Cải chính sóc (thay đổi ngày đầu năm)

Ngoài thúc đẩy ‘ngũ hành chung thuỷ’ ra, Tần Thuỷ Hoàng còn ‘cải chính sóc’ (改正朔). Cái gọi là ‘cải chính sóc’ chính là ‘chính nguyệt’ (正月: tháng đầu, tháng Một) bắt đầu lúc nào. 

Trước thời Tần Thuỷ Hoàng có 3 triều Hạ – Thương – Chu, Chu thì có phân Tây Chu với Đông Chu, trong Đông Chu lại phân thành Xuân Thu và Chiến Quốc. Mỗi vương triều này khi cải triều hoán đại đều ‘cải chính sóc’. 

  • Triều Hạ lấy tháng Một là bắt đầu của một năm.
  • Triều Thương thì lấy tháng Mười hai làm bắt đầu một năm.
  • Đến triều Chu thì lấy tháng Mười một.
  • Khi Tần Thuỷ Hoàng thống nhất thiên hạ, ông lấy tháng Mười để bắt đầu một năm.

Đây gọi là ‘cải chính sóc’, thông qua việc thay đổi lịch pháp (phương pháp tính lịch) để biểu đạt tính quyền uy của hoàng quyền.

Đến triều Hán thì không có cải chính sóc, bởi vì mỗi Hoàng đế nhà Hán khi đăng cơ (từ thời Hán Vũ Đế) họ không ‘cải chính sóc’ mà là ‘cải niên hiệu’ (thay đổi niên hiệu). Ví dụ như Khang Hy, Càn Long, Hồng Vũ, Vĩnh Lạc… đều là niên hiệu của Hoàng đế. Thông qua phương thức ‘cải niên hiệu’ để truyền đạt thông tin Hoàng đế đăng cơ, hoặc là thông tin về tính hợp pháp.

Giáo sư Chương còn phát hiện một điểm rất độc đáo nữa của Tần Thuỷ Hoàng, đó là những thứ ông dùng đều là những ‘xưng vị’ (稱謂: danh xưng, xưng hô) mang tính ‘chuyên môn’. Ví như Tần Thuỷ Hoàng định ra một chế độ gọi là ‘chế’ (制), ông phát đi một công cáo gọi là ‘chiếu’, ông tự gọi mình là ‘trẫm’. Trước đây chữ ‘trẫm’ có nghĩa là ‘tôi’, ai cũng có thể xưng mình là ‘trẫm’, từ thời Tần Thuỷ Hoàng thì chỉ có Hoàng đế mới xưng mình là ‘trẫm’. Tiếp nữa, đại ấn của Hoàng đế gọi là ‘tỷ’ hoặc ‘ngọc tỷ’ (玉璽), trên đó có khắc 8 chữ:

Thụ mệnh ư Thiên
Ký thọ vĩnh xương

Hán tự:

受命於天
既壽永昌

Tạm dịch:

Nhận mệnh từ Trời
Đã lâu dài mà còn vĩnh viễn hưng thịnh

Những điều trên chỉ để nói rằng, Tần Thuỷ Hoàng thông qua phương thức như ‘cải chính sóc’, thúc đẩy ‘ngũ hành chung thuỷ’, nghị luận đế hiệu v.v. là muốn truyền đạt thông tin: Thụ mệnh ư Thiên.

8 chữ khắc trên ngọc tỷ của nhà Tần: Thụ mệnh ư Thiên, ký thọ vĩnh xương. Ảnh chụp từ ‘Tiếu đàm phong vân’ phần 2 tập 1.

Phế phân phong, trí quận huyện 

Chú thích: Link ‘Tiếu đàm phong vân’ phần 2 tập 1: Thụ mệnh ư Thiên.



DKN.TV

Phát Bùi
Phát Bùi
Sáng đi làm.
Chiều đi học.
Tối làm homework.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây

Đọc Nhiều

Mới Đăng

- Quảng cáo -

Cùng Chuyên Mục
Recommended to you